W ostatnim czasie w Polsce dzieje się sporo w zakresie prawa restrukturyzacyjnego, głównie w związku z trwającymi pracami nad implementacją unijnej dyrektywy 2019/1023 (tzw. „dyrektywy drugiej szansy”). Polska powinna była ją wdrożyć do lipca 2022 roku, ale proces ten jest opóźniony.
Obecnie, w maju 2025 roku, rząd przyjął projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo restrukturyzacyjne oraz niektórych innych ustaw, i jest on w procesie legislacyjnym (trafił do Sejmu). Oznacza to, że zmiany są na horyzoncie i prawdopodobnie wejdą w życie w 2025 roku, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Najważniejsze proponowane zmiany, które mają znaczący wpływ na przebieg postępowań restrukturyzacyjnych, to:
TEST ZASPOKOJENIA WIERZYCIELI
To jedna z kluczowych nowości. Nadzorca lub zarządca będzie zobowiązany do sporządzenia szczegółowego testu zaspokojenia, który ma na celu ocenę, czy proponowany plan restrukturyzacyjny zapewni wierzycielom lepsze zaspokojenie ich roszczeń niż ewentualne postępowanie upadłościowe.
Test będzie zawierał projekcję wartości majątku dłużnika w trzech scenariuszach: realizacji planu restrukturyzacyjnego, sprzedaży przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym oraz sprzedaży poszczególnych składników przedsiębiorstwa. Ma to dać wierzycielom pełniejszy obraz sytuacji przed głosowaniem nad układem.
Warto zaznaczyć, że mikroprzedsiębiorcy będą prawdopodobnie zwolnieni z obowiązku sporządzania tego testu.
NOWE ZASADY ZATWIERDZANIA UKŁADU (CROSS-CLASS CRAM-DOWN)
Projektowane przepisy umożliwią sądowi zatwierdzenie układu, który nie uzyskał poparcia wszystkich grup wierzycieli, pod warunkiem, że spełnia on określone kryteria, a wierzyciele sprzeciwiający się układowi nie zostaną zaspokojeni w mniejszym stopniu niż w przypadku upadłości.
Ma to zwiększyć efektywność postępowań restrukturyzacyjnych i zapobiegać blokowaniu układów przez pojedyncze grupy wierzycieli.
OBJĘCIE UKŁADEM WIERZYTELNOŚCI ZABEZPIECZONYCH RZECZOWO
Wierzytelności zabezpieczone (np. hipoteką) mają być obligatoryjnie włączone do układu restrukturyzacyjnego. Oznacza to, że wierzyciele zabezpieczeni będą musieli uczestniczyć w procesie głosowania nad układem.
Mimo to, projekt zakłada ochronę ich interesów, tak aby ewentualne przyjęcie propozycji układowych wbrew zgodzie wierzycieli zabezpieczonych nie wiązało się ze zmianą sposobu ich zaspokojenia, na którą nie wyrazili zgody. Przewiduje się też możliwość, za zgodą wierzyciela, sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia lub jego zmiany.
INFORMOWANIE O WPŁYWIE RESTRUKTURYZACJI NA ZATRUDNIENIE
Plan restrukturyzacyjny będzie musiał zawierać informacje o wpływie postępowania na poziom zatrudnienia w przedsiębiorstwie dłużnika oraz o konsultacjach z przedstawicielami pracowników.
INNE
Wzmocnienie roli nadzorcy i zarządcy:
- Będą oni odgrywać większą rolę we wspieraniu negocjacji układowych, dbając o interesy zarówno dłużnika, jak i wierzycieli. Będzie też możliwość skorzystania z usług mediatora w celu przeprowadzenia negocjacji.
Rozszerzenie katalogu dokumentów dołączanych do wniosku o upadłość:
Projekt zakłada również doprecyzowanie zasad i rozszerzenie informacji, jakie dłużnik musi przedstawić we wniosku o upadłość konsumencką.
Dokumenty dotyczące przychodów i kosztów utrzymania:
Informacje o kosztach poniesionych na utrzymanie dłużnika i osób pozostających na jego utrzymaniu (np. faktury za leki, rachunki za media, koszty edukacji dzieci).
Informacje o osiągniętych przychodach z ostatnich 6 miesięcy (tytuł, wartość netto/brutto, uwagi o egzekucji komorniczej).
Planowanie zmiany mają przede wszystkim zwiększyć ochronę interesów wierzycieli i pracowników, uprościć procedury oraz zaimplementować unijne standardy w zakresie restrukturyzacji.
Z drugiej strony, część propozycji, zwłaszcza dotyczących praw pracowniczych, nadal budzi kontrowersje i może być jeszcze modyfikowana. Całość zmian powinna wejść w życie w 2025 r., ale bez precyzyjnej daty.
Najczęściej zadawane pytania:
